Hizmet 06
Evde Sonda & Kateter Bakımı
Foley sonda değişimi, NG sonda ve port kateter bakımında steril saha uygulaması.
Sonda ve kateter uygulamaları, evde sağlık hizmetleri içinde enfeksiyon riski en yüksek işlem grubudur. Bu yüzden burada steril teknik bir tercih değil, zorunluluktur. Uygulamalarımız hekim planına bağlı olarak ve tek kullanımlık malzemeyle yapılır.
İşin ziyaret sırasında yapılan kısmı aslında küçük olan bölümü. Asıl belirleyici olan, iki ziyaret arasındaki günlerde bakımın nasıl sürdürüldüğü. Bu nedenle her uygulamada refakatçiye hijyen adımlarını, torba yönetimini ve hangi belirtide bizi araması gerektiğini anlatıyoruz.
Bu hizmette neler var?
- İdrar sondası takma / değişimi
- NG (mide) sonda uygulaması
- Port kateter bakımı
- Enfeksiyon belirti takibi ve aile eğitimi
İdrar sondası (Foley) takma ve değişimi
Foley sonda, idrarını kendi başına boşaltamayan hastalarda kullanılır. Değişim aralığı sonda tipine, hastanın durumuna ve hekim önerisine göre değişir; silikon ve lateks sondalarda önerilen süreler farklıdır. Sabit bir takvim yerine hekim planına uyuyoruz.
Uygulama sırasında ve sonrasında idrar rengi, miktarı ve berraklığı değerlendirilir. Bulanıklık, kötü koku, kan görülmesi veya idrar çıkışının azalması takip edilmesi gereken bulgulardır.
Enfeksiyon belirtileri: ne zaman aramalısınız?
Sondalı hastalarda idrar yolu enfeksiyonu en sık görülen komplikasyondur ve erken fark edildiğinde çok daha kolay yönetilir. Ateş yükselmesi, idrarda bulanıklık veya kötü koku, karın alt bölgesinde ağrı, idrar çıkışının azalması ya da tamamen durması dikkat edilmesi gereken bulgulardır.
Yaşlı hastalarda enfeksiyon bazen ateşle değil, ani bilinç bulanıklığı veya huzursuzlukla kendini gösterir. Refakatçilere özellikle bunu anlatıyoruz, çünkü bu belirti çoğu zaman yaşlılığa bağlanıp gözden kaçıyor.
NG sonda ve port kateter bakımı
Nazogastrik (NG) sonda, ağızdan beslenemeyen hastalarda mide yoluyla beslenme ve ilaç uygulaması için kullanılır. Bakımında burun kanadındaki cilt bütünlüğü, sondanın konumu ve tıkanma kontrolü öne çıkar.
Port kateterler ise genellikle onkolojik tedavi görmüş hastalarda bulunur ve düzenli yıkama gerektirir. Bu uygulamalar hekim planına sıkı biçimde bağlıdır; port bölgesinde kızarıklık, şişlik veya ağrı gördüğümüzde işlem yapmadan hekim değerlendirmesine yönlendiriyoruz.
Sık sorulanlar
Sonda değişimi ne sıklıkla yapılmalı?
Sonda tipine, hastanın durumuna ve hekim önerisine göre değişir. Silikon ve lateks sondalarda önerilen süreler farklıdır; sabit bir takvim yerine hekim planına uyuyoruz.
Sonda tıkanırsa ne yapmalıyım?
İdrar çıkışı durduysa bekletmeyin, hemen arayın. Bu durum acil müdahale gerektirebilir. Kendi başınıza sondayı çekmeye veya zorlamaya çalışmayın.
İdrar torbası ne sıklıkla boşaltılmalı?
Torba dolmadan, genellikle üçte iki dolduğunda boşaltılmalı ve her zaman mesane seviyesinin altında tutulmalıdır. Geri akış enfeksiyon riskini artırır.
Sondalı hasta banyo yapabilir mi?
Genellikle evet, ancak yöntem hastanın durumuna göre değişir. Ziyaret sırasında refakatçiye uygulamalı olarak anlatıyoruz.
Ateş çıktı, enfeksiyon mu?
Olabilir. Sondalı hastalarda ateş, idrarda bulanıklık veya kötü koku enfeksiyon belirtisi sayılır ve hekim değerlendirmesi gerektirir. Yaşlılarda ani bilinç bulanıklığı da uyarıcıdır.
Port kateter yıkaması yapıyor musunuz?
Hekim planına uygun olarak yapılabilir. Port bölgesinde kızarıklık, şişlik veya ağrı varsa işlem yapılmaz, önce hekim değerlendirmesi istenir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; acil durumda 112’yi arayın. Uygulamalar hekim değerlendirmesi ve gerektiğinde reçete/onay ile yapılır.
İlçe bazlı hizmet için Ankara hizmet bölgelerine göz atın.